A mai magyar rendszámtáblák
Kiedy w sierpniu 2006 roku wyjechałem po raz pierwszy do Budapesztu, miałem okazję połączyć ze sobą moje dwa zainteresowania: tablice rejestracyjne i wszystko co węgierskie. Ze zdziwieniem odnalazłem na węgierskich pojazdach wiele wzorów tablic, które nie miały nawet jednakowego tła na wszystkich. Wyjeżdżając wiedziałem, że są one postaci 3+3 czyli 3 litery i trzy cyfry. Wiedziałem, że nie ma na nich wyróżnika miejsca. Wiedziałem też, że są tablice z flagą węgierską i flagą unijną.
Ale dlaczego część z nich ma żółte tło? Dlaczego na niektórych układ znaków jest inny niż 3+3? Dlaczego taksówki mają pierwszą literę E, a autobusy miejskie B?
Logika w tym była dość głęboko ukryta, postanowiłem poszukać informacji w Internecie. Artykuł ten jest pokłosiem moich poszukiwań.
Tablice z aktualnymi układami znaków wprowadzono na Węgrzech w 1990 roku. Z lewej strony numeru znajduje się szeroki na 50 mm pasek, oddzielony czarną pionową linią, na którym znajduje się flaga narodowa, a pod nią czarna wielka litera H, czyli można powiedzieć, że tablice te miały hungaroband.
Od 1 maja 2004 roku z lewej strony numeru rejestracyjnego znajduje się niebieski pasek o szerokości 40 mm,
na którym znajduje się flaga Unii Europejskiej, a pod nią biała wielka litera H, czyli są to tablice z eurobandem. Oba wzory tablic zachowują ważność.
Podobnie jak w Polsce, wśród tablic węgierskich mamy stałe i tymczasowe.
Tablice stałe
Są to tablice, które są wydawane na pojazdy docelowo. Dzielą się one na cztery rodzaje:
- zwyczajne;
- wybierane;
- indywidualne;
- specjalne.
Tablice zwyczajne
Tablice zwyczajne są wydawane wtedy, kiedy nie zachodzą okoliczności uzasadniające wydanie tablic innego rodzaju. Numer rejestracyjny składa się z trzech liter alfabetu łacińskiego, łącznika i trzech cyfr. Na tylnej tablicy, ponad łącznikiem znajduje się nalepka ważności badań technicznych, każdego roku innego koloru.
Ilość kombinacji znaków na węgierskich tablicach jest dość pokaźna. Teoretycznie można wydać 15 609 375 kompletów tablic. Jak na kraj ponad trzykrotnie mniej ludny od Polski jest to ilość imponująca. W sieci znalazłem dokument MKBM (Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki Węgierskiej), a w nim informację, że do końca 2003 roku wydano 3 762 067 tablic, z czego 2 204 wybieranych i indywidualnych. Dlaczego tylko tyle? O tym za chwilę.
Na tablicach węgierskich nie ma podziału terytorialnego. Są natomiast inne podziały wyróżników:
tablice motocyklowe – wyróżnik rozpoczyna się literą U;
tablice na przyczepy – wyróżnik rozpoczyna się literą X;
tablice na pojazdy wolnobieżne (np. ciągniki nie rolnicze) – wyróżnik rozpoczyna się od litery Y, znaki czerwone na białym tle;
tablice pojazdów świadczących usługi komunikacyjne na drogach publicznych – czarne znaki na żółtym tle.
Tablice wybierane to takie, na które przy rejestracji pojazdu można sobie zażyczyć dotychczas nie wydaną kombinację liter i cyfr. Ta przyjemność kosztuje i to całkiem sporo: obecnie 72 000 ft, czyli trochę ponad 1 000 zł. Możliwe jest uzyskanie na samochód tablic z zakresu przeznaczonego np. na przyczepy czy pojazdy wolnobieżne.
Ciekawostki
Serie BPI, BPO otrzymały autobusy BKV - Budapesti Közlekedési Vállalat (Budapeszteńskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne).
W 1990 roku firma Reményi Rt. wykupiła serię BMW i dodawała do sprzedawanych przez siebie samochodów wiadomej marki.
Serie HTC, HTD i HTE wykupiła firma Matáv, będąca poprzedniczką Magyar Telecom, są nadal w użyciu.
Serię GAZ używa stołeczny zakład gazowniczy.
Serie EAx, EBx, ECx, EDx z żółtym tłem otrzymywały taksówki. Jak dotąd wydawane są dwie pierwsze serie. Po wstąpieniu do Węgier UE taksówki również otrzymują tablice wg nowego wzoru, z eurobandem.
Tablice indywidualne wydawane są na prośbę posiadacza pojazdu, który może określić - w ramach zasad - wyróżnik znajdujący się na nich. Zawierają 6 znaków: 4 lub 5 liter alfabetu łacińskiego i 2 lub 1 cyfrę. Są rzadkością na ulicach Budapesztu ale to nic dziwnego, skoro za przyjemność posiadania takich tablic należy zapłacić 280 000 ft, czyli... 4 100zł! Przy koszcie tablic zwyczajnych (5 500 ft – 80 zł) jest to zaiste cena drenująca.
Tablice specjalne
Są to tablice stałe inne niż zwyczajne. Tablice te mają postać podobną do zwyczajnych. Różnią się zawartością: wyróżnik składa się z dwóch liter alfabetu łacińskiego i po odstępie 4 cyfr oddzielonych parami łącznikiem.
Jednym z rodzajów tablic specjalnych są tablice rządowe, czyli takie, które znajdują się na pojazdach, policji, armii, straży granicznej czy służb podatkowych, celnych. Poszczególne służby mają różną część literową wyróżnika:
Rx – tablice policji i straży granicznej(oprócz układu RR);
RR – tablice służb celnej i finansowej;
Hx – tablice wojska;
BV – tablice pojazdów służby więziennej.
Tablice rządowe występują również w odmianie z eurobandem. Na ulicach Budapesztu widziałem wiele oznakowanych radiowozów policyjnych z tablicami zwyczajnymi. Dlaczego? Tego na razie nie wiem, może jeszcze dotrę do uzasadnienia tego faktu.
Kolejnym typem tablic specjalnych są takie, które można określić mianem dyplomatycznych. W zależności od zastosowanego wyróżnika wydawane są następująco:
DT – na pojazdy działających na Węgrzech przedstawicielstw dyplomatycznych i konsularnych; również na pojazdy organizacji międzynarodowych i stron umów międzynarodowych dających podobne przywileje; ten rodzaj tablic specjalnych ma niebieskie tło i białe znaki;
CK – na pojazdy niewęgierskich członków personelu administracyjnego, technicznego, pomocniczego tych przedstawicielstw i organizacji;
HC – na pojazdy konsulów honorowych.
Wśród tablic specjalnych mających tą samą postać wyróżnika (2 2+2) są też tablice mające określony wyróżnik literowy:
MA – tablice pogotowia ratunkowego;
OT – tablice muzealne.
Na pojazdach węgierskich można także spotkać tablice o postaci wyróżnika innej, niż już wymienione: jedna litera, łącznik, jedna litera, odstęp, cztery cyfry. Tablice te również zaliczają się do specjalnych. Wydaje się je na dwa rodzaje pojazdów, a pierwsza litera pełni rolę wyróżnika rodzaju.
I tak:
C – tablice na pojazdy cudzoziemców, stale przebywających na Węgrzech, innych niż spełniający warunki do otrzymania tablic dyplomatycznych;
X – tablice na pojazdy do zarobkowego wynajęcia.
Tablice te występują w obu wersjach lewego paska.
Tablice tymczasowe
Wyróżnik na tablicy tymczasowej składa się z jednej litery, łącznika i pięciu cyfr.
Wydawane są w sytuacjach, kiedy nie zachodzi konieczność przyznania pojazdowi tablic stałych.
Jest kilka rodzajów tablic tymczasowych. Podział jest określony celem wydania tablic, a rozróżnieniem jest pierwsza litera numeru rejestracyjnego.
I tak tablice z pierwszą literą:
E – wydawane są zastępczo na pojazdy, np. na czas otrzymania tablic docelowych lub stałego zezwolenia na udział w ruchu na drogach publicznych;
P – wydawane są na doświadczenia i próby;
V – wydawane są na czas procedury celnej dla pojazdów sprowadzonych;
Z – wydawane są na pojazdy wywożone z Węgier;
M – to tablice maszyn samobieżnych i ciężkich pojazdów rolniczych; tablice w układzie: M, dwie cyfry, odstęp, cztery cyfry.
Pojazdami z tablicami P, E, M wolno poruszać się tylko na terenie Węgier.
Tablice E, P, V, Z z prawej strony numeru rejestracyjnego mają wytłoczony rok ważności.
To tyle jeśli chodzi o obecnie wydawane na Węgrzech tablice rejestracyjne. Oczywiście nie cały czas tak było. Podobnie jak u nas tablice te przechodziły zmiany i reformy.
To temat na inny artykuł, który zapewne również powstanie.
Pozostałe: